Baker kisti nedir?
Dizimizin içinde eklemi kayganlaştıran az miktarda sıvı bulunur. Diz içinde bir sorun olduğunda bu sıvı artar ve diz arkasındaki, iki kas arasında yer alan doğal bir keseye dolar. Bu keseye Baker kisti ya da popliteal kist denir.
Kese ile eklem arasındaki bağlantı çoğu zaman tek yönlü bir kapak gibi çalışır: sıvı keseye kolayca geçer ama geri dönmekte zorlanır. Bu yüzden kist zamanla büyüyebilir.
Neden olur, kimlerde görülür?
Erişkinlerde Baker kisti büyük çoğunlukla altta yatan bir eklem sorununa bağlıdır. Altta yatan neden tedavi edilmediğinde kist boşaltılsa bile yeniden dolabilir.
- Diz kireçlenmesi (eklem kıkırdağının aşınması)
- Menisküs yırtığı
- Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları
- Gut ve benzeri kristal hastalıkları
Belirtileri
Küçük kistler hiçbir şikâyet yapmayabilir ve başka bir nedenle yapılan ultrason ya da MR'da tesadüfen görülebilir. Büyüdükçe şu belirtiler ortaya çıkar:
- Diz arkasında ele gelen, ayaktayken belirginleşen yumuşak şişlik
- Dizi tam bükerken ya da tam açarken gerginlik ve dolgunluk
- Uzun süre ayakta kalınca artan ağrı
- Altta yatan soruna bağlı diz içi ağrı, şişlik ya da takılma
Ne zaman acildir?
Baker kisti bazen yırtılır ve içindeki sıvı baldıra yayılır. Bu durumda baldırda ani şişlik, ağrı, kızarıklık ve ısı artışı olur. Bu tablo, bacak toplardamarlarında pıhtı oluşması (derin ven trombozu) ile neredeyse aynı görünür.
İkisini birbirinden ayırmak ancak muayene ve damar ultrasonu (Doppler) ile mümkündür. Derin ven trombozu tedavi edilmezse pıhtı akciğere gidebilir. Bu nedenle baldırınızda ani şişlik ve ağrı varsa beklemeden aynı gün bir hekime ya da acil servise başvurun. Nefes darlığı veya göğüs ağrısı eşlik ediyorsa doğrudan 112'yi arayın.
Tanı nasıl konur?
Muayenede kistin yerini, boyutunu ve dizin genel durumunu değerlendiriyoruz. Ultrasonla kistin içini, eklemle bağlantısını ve diz içindeki sıvı artışını hemen görebiliyoruz; diz arkasındaki damar genişlemesi gibi kisti taklit eden durumları da bu sırada ayırıyoruz.
Altta yatan nedeni anlamak için çoğu zaman ayakta çekilen diz röntgeni istiyoruz; menisküs veya kıkırdak sorunundan şüpheleniliyorsa MR da planlıyoruz.
Tedavi seçenekleri
Şikâyet yapmayan küçük kistler izlenebilir. Tedavinin asıl hedefi, kisti besleyen diz sorununu kontrol altına almaktır. Örneğin kireçlenmede egzersiz programı ve eklem içi tedaviler, menisküs yırtığında ise yırtığa uygun tedavi planlanır.
Gerginlik yapan kistlerde ultrason eşliğinde boşaltma yapıyoruz. Kistin içi ultrasonda görülerek ince bir iğneyle sıvı çekilir; diz içindeki iltihabı azaltmak için aynı seansta eklem içine ilaç da verilebilir. Ultrason, iğnenin diz arkasındaki damar ve sinirlerden uzak tutulmasını sağlayarak işlemin güvenle yapılmasına yardım eder.
Kist altta yatan neden sürdükçe tekrar dolabilir. Diz içindeki sorun ameliyat gerektiriyorsa (örneğin ameliyata uygun bir menisküs yırtığı) önce o tedavi edilir. Kistin açık ameliyatla çıkarılmasına nadiren gerek duyulur.
Boşaltma işlemi nasıl yapılır?
İşlem muayenehanemizde, yüzüstü yatarken yapılır ve genellikle 15–20 dakika sürer. Deri temizlenip uyuşturulduktan sonra ultrasonla kist ve çevresindeki damar-sinir yapıları görüntülenir; iğne bu yapılardan uzak bir yol izlenerek kistin içine ilerletilir.
Kalın kıvamlı sıvılarda kistin içindeki bölmeler iğneyle açılarak boşaltma kolaylaştırılabilir. İşlemden sonraki birkaç gün diz bandajı ve dinlenme önerilir. Enjeksiyon yerinde hafif ağrı ve morluk olabilir; enfeksiyon ve kanama nadir risklerdir.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Diz arkasında yeni fark ettiğiniz bir şişlik varsa, şişlik büyüyorsa ya da dizinizi bükmekte zorlanıyorsanız muayene olmanızı öneririz. Sert, hızla büyüyen ya da ağrı yapmasa bile giderek artan bir kitle de mutlaka değerlendirilmelidir.
Gözden geçiren: Op. Dr. Enis Gürsel, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı · Son güncelleme: 22 Ekim 2026