Halluks valgus nedir?
Halluks valgusta ayak başparmağına bağlanan uzun ayak kemiği (birinci metatars) içe doğru açılır, başparmak ise dışa, diğer parmaklara doğru kayar. Bu iki kemiğin birleştiği eklem iç tarafa doğru belirginleşir ve çıkıntı olarak görülür.
Çıkıntı çoğu zaman sanıldığı gibi yeni oluşan bir kemik büyümesi değil, kemiklerin dizilimindeki bozukluğun sonucudur. Bu yüzden ameliyatta yalnızca çıkıntıyı törpülemek genellikle yeterli olmaz; kemiklerin dizilimi de düzeltilir.
Neden olur, kimlerde görülür?
- Ailesel yatkınlık: birçok hastanın annesinde veya anneannesinde de vardır
- Kadınlarda belirgin olarak daha sık görülür
- Ucu dar ve topuklu ayakkabılar: tek başına neden değildir ama ilerlemesini hızlandırır
- Düztabanlık, bağ gevşekliği ve romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları
Belirtileri
- Başparmak dibinde çıkıntı, kızarıklık ve ayakkabı vurmasıyla ağrı
- Uygun ayakkabı bulmakta zorlanma
- Başparmağın ikinci parmağın altına ya da üstüne binmesi
- Ayak tabanında, parmakların dibinde nasır ve yanma (metatarsalji)
- İkinci parmakta çekiç parmak (parmağın yukarı kalkıp bükülmesi)
Halluks rijidus ile farkı
Başparmak dibinde ağrı ve çıkıntı yapan bir başka sorun halluks rijidustur (başparmak ekleminin kireçlenmesi ve sertleşmesi). Burada parmak dışa kaymaz; eklem kireçlenir, kemik çıkıntıları oluşur ve özellikle parmağı yukarı kaldırırken ağrı olur.
İki hastalığın tedavisi farklıdır. Bu yüzden başparmak ağrısında ayrımı muayene ve röntgenle yapıyoruz.
Tanı nasıl konur?
Muayenede çıkıntının ve başparmak ekleminin durumunu, diğer parmakları ve ayak tabanındaki yük dağılımını değerlendiriyoruz. Ayakta çekilen ayak röntgeninde kemikler arasındaki açıları ölçerek deformitenin derecesini ve eklemde kireçlenme olup olmadığını belirliyoruz. Ameliyat yöntemini bu ölçümler yönlendirir.
Ameliyatsız tedavi: ayakkabı ve ortez
Ön kısmı geniş ve yumuşak, topuğu alçak ayakkabılar çıkıntı üzerindeki baskıyı azaltır. Parmak arası ayırıcılar, çıkıntı koruyucu pedler ve kişiye uygun tabanlıklar (ortez) yakınmaları hafifletebilir.
Bu yöntemler ağrıyı azaltmaya yardım eder ancak kemiklerdeki kaymayı düzeltmez. Gece atelleri de deformiteyi geri döndürmez.
Ayak tabanındaki yanma ve nasırlar için metatars pedi denen, parmak diplerindeki yükü azaltan destekler kullanılabilir. Fizyoterapistimizin önereceği ayak içi kas egzersizleri de ayağın yük dağılımını desteklemeye yardım eder.
Ameliyat ne zaman gerekir?
Ayakkabı değişikliğine rağmen ağrı sürüyorsa, yürüyüş ve günlük işler kısıtlanıyorsa ya da diğer parmaklarda bozulma başladıysa ameliyat değerlendirilir. Yalnızca görünüm kaygısıyla ameliyat genellikle önerilmez.
Ameliyatta deformitenin derecesine göre birinci metatars kemiği kesilip doğru konuma getirilir (osteotomi) ve vida ile sabitlenir; gerekiyorsa başparmak kemiği ve eklem çevresindeki yumuşak dokular da düzeltilir. Ameliyat bölgesel veya genel anestezi ile yapılır.
Ameliyata hazırlık
Ameliyat öncesinde genel sağlık durumunuzu, kullandığınız ilaçları ve kemik iyileşmesini etkileyebilecek sigara kullanımı ve diyabet gibi durumları değerlendiriyoruz. Sigara kemik ve yara iyileşmesini yavaşlattığı için ameliyat öncesinde bırakmanızı öneriyoruz.
İlk haftalarda ayağınızı yüksekte tutmanız gerekeceği için ev düzeninizi ve işten izin sürenizi önceden planlamanız süreci kolaylaştırır. Hastanede genellikle bir gece kalınır.
Ameliyat sonrası süreç
Ödem azaldıktan sonra, genellikle ilk birkaç gün içinde, ön ayağı yükten koruyan özel ameliyat ayakkabısıyla topuğa basarak yürümeye başlanır. Bu ayakkabı genellikle 4–6 hafta kullanılır; süre yapılan işleme göre uzayabilir.
Yumuşak dokular iyileştikçe fizyoterapistimizle başparmak hareket egzersizlerine başlanır. Normal ve geniş bir ayakkabıya geçiş genellikle 6–8 hafta içinde olur. Ayakta hafif şişlik birkaç ay sürebilir; spora ve uzun yürüyüşlere dönüş kişiden kişiye değişir.
Olası riskler arasında enfeksiyon, yara iyileşme sorunları, eklemde sertlik, kemiğin geç kaynaması, ayak tabanında yük kayması ve deformitenin tekrarlaması vardır.
Gözden geçiren: Op. Dr. Enis Gürsel, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı · Son güncelleme: 22 Ekim 2026