Halluks valgus nedir?
Halluks valgus, ayak başparmağının diğer parmaklara doğru kayması ve başparmak kökünde iç tarafta kemik çıkıntısı oluşmasıdır; halk arasında "ayakta kemik çıkıntısı" ya da "bunyon" diye bilinir. Ailesel yatkınlık, dar ve topuklu ayakkabılar ve düztabanlık rol oynar; kadınlarda daha sık görülür.
Çıkıntının ayakkabıya sürtünmesi, başparmak kökünde ağrı, ikinci parmağın altında nasır ve ikinci parmağın yukarı kalkması gibi şikâyetler ortaya çıkabilir.
Halluks valgusta ne zaman ameliyat gerekir?
Geniş burunlu ayakkabı, parmak arası ayırıcılar ve tabanlıklar şikâyetleri hafifletebilir, ancak kemik eğriliğini düzeltmez. Ağrı günlük yürümeyi ve ayakkabı seçimini kısıtlıyorsa, şekil bozukluğu ilerliyorsa veya diğer parmaklarda sorun başladıysa ameliyat önerilir. Yalnızca görünüm için ameliyat önermiyoruz.
Ameliyatta yalnızca çıkıntıyı tıraşlamak yeterli değildir. Ayak tarağı kemiği kontrollü şekilde kesilip doğru pozisyona getirilir (osteotomi) ve vidalarla sabitlenir; gerekirse başparmak kemiğine ve yumuşak dokulara da düzeltme eklenir. Hangi tekniğin uygun olduğu, ayak röntgeninde görülen eğriliğin derecesine göre planlanır.
Diğer ayak ve ayak bileği ameliyatları
- Halluks rijidus (başparmak eklem kireçlenmesi): kemik çıkıntılarının temizlenmesi veya ilerlemiş durumda eklemin dondurulması
- Çekiç parmak: kıvrılmış küçük parmakların kemik ve tendon düzeltmesiyle açılması
- Ayak bileği bağ gevşekliği: sık burkulan ayak bileğinde yırtık dış bağların onarılması
- Aşil tendonu kopması, ayak ve ayak bileği kırıkları
- Ayak bileğinde sıkışma ve kıkırdak sorunlarında kapalı ameliyat (artroskopi)
Sık burkulan ayak bileği
Ayak bileği burkulmalarının çoğu fizik tedaviyle iyileşir. Ancak bazı kişilerde dış bağlar gevşek kalır ve ayak bileği düz zeminde bile sık sık burkulur; buna kronik ayak bileği instabilitesi (gevşekliği) denir.
Denge ve kuvvet egzersizlerine rağmen burkulmalar devam ediyorsa, gevşemiş bağlar ameliyatla sıkılaştırılıp onarılabilir. Aynı ameliyatta eklem içindeki kıkırdak hasarı artroskopiyle değerlendirilebilir.
Ameliyat öncesi ve ameliyat günü
Muayene, ayakta çekilen ayak röntgenleri ve gerekirse MR ile ameliyat planlanır. Sigara kullanımı kemik kaynamasını geciktirdiği için ameliyattan önce bırakmanızı öneririz.
Ameliyat çoğunlukla spinal anestezi (belden uyuşturma) veya ayağı uyuşturan bölgesel blokla yapılır ve genellikle 45 dakika ile 1,5 saat sürer. Hastaların çoğu aynı gün ya da ertesi gün evine döner.
Ameliyat sonrası süreç
İlk günlerde ayağın yukarıda tutulması ve şişliğin azaltılması önemlidir. Halluks valgus ameliyatından sonra genellikle ilk günler içinde, ön ayağı koruyan özel bir ayakkabıyla topuğa yük verilerek yürünür.
Normal ayakkabıya geçiş genellikle 4–6 hafta sonra olur. Ayaktaki şişlik birkaç ay sürebilir; spora dönüş ve uzun yürüyüşler bu dönemden sonra kademeli olarak planlanır. Hekim ve fizyoterapist kontrollerinde ayak ve parmak hareketleri, yürüme düzeni ve denge birlikte çalışılır.
Riskler
Enfeksiyon, yara iyileşmesinde gecikme, kemiğin geç kaynaması, başparmakta sertlik, kesi bölgesinde uyuşukluk, bacak toplardamarlarında pıhtı ve zamanla şekil bozukluğunun tekrar etmesi görülebilir. Vidalar çoğu zaman yerinde kalır; rahatsızlık verirse çıkarılabilir.
Gözden geçiren: Op. Dr. Enis Gürsel, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı · Son güncelleme: 22 Ekim 2026