de Quervain tenosinoviti nedir?
Başparmağı açan ve geriye doğru çeken iki tendon, bileğin başparmak tarafında dar bir tünelin içinden geçer. Bu tünelin iç yüzü tendonların kaymasını kolaylaştıran ince bir kılıfla kaplıdır.
Tekrarlayan zorlanmalar sonucunda kılıf kalınlaşır, tünel daralır ve tendonlar her harekette sürtünür. Ortaya çıkan ağrı ve şişliğe tenosinovit (tendon kılıfı iltihabı) denir. Hastalık adını bu durumu tanımlayan İsviçreli cerrahtan alır.
Neden olur, kimlerde görülür?
Başparmak ve bileğin birlikte, sık ve zorlanarak kullanıldığı her iş bu sorunu tetikleyebilir. Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür.
- Doğum sonrası dönemdeki anneler: bebeği başparmak ile işaret parmağı arasından kavrayarak kaldırmak ve hormonal değişiklikler birlikte rol oynar.
- Masa başı çalışanlar: uzun süreli fare, klavye ve telefon kullanımı.
- El emeği gerektiren işlerde çalışanlar, bahçe işleri ve raket sporlarıyla uğraşanlar.
- Romatizmal hastalığı ya da diyabeti (şeker hastalığı) olanlar.
Belirtileri
Ağrı genellikle yavaş yavaş başlar ve bileğin başparmak tarafında, bazen ön kola doğru yayılarak hissedilir.
- Başparmakla kavrarken, kavanoz açarken ya da bebeği kaldırırken artan ağrı
- Bileğin başparmak tarafında hafif şişlik ve dokununca hassasiyet
- Başparmağı hareket ettirirken takılma ya da gıcırtı hissi
- İleri durumlarda gece de devam eden ağrı
Tanı nasıl konur?
Tanı çoğu zaman muayeneyle konur. Finkelstein testinde (başparmak avuç içine alınıp bilek serçe parmak tarafına bükülür) tipik ağrının ortaya çıkması tanıyı destekler.
Muayenehanemizde ultrasonla tendon kılıfının kalınlığını, çevresindeki sıvıyı ve tünelin içinde tendonları ikiye ayıran bir bölme olup olmadığını görüyoruz. Bu bölme, enjeksiyonun ve gerekirse ameliyatın planlanmasında önemlidir. Kemik kökenli bir sorundan, örneğin başparmak dibindeki kireçlenmeden şüphelenirsek röntgen de isteyebiliriz.
Tedavi seçenekleri
Erken dönemde zorlayıcı hareketleri azaltmak ve başparmağı da içine alan bir atel kullanmak tendonların dinlenmesine yardım eder. Ağrı kesici ve soğuk uygulama da destekleyicidir.
Şikâyetler sürüyorsa tendon kılıfının içine ultrason eşliğinde enjeksiyon yapıyoruz. Ultrasonla iğnenin ucunu kılıfın içinde görerek ilacı doğru yere veriyor, gerekirse bölmenin her iki tarafına ulaşıyoruz. Birçok hastada belirgin rahatlama sağlanabilir; ancak yanıt kişiden kişiye değişir.
Enjeksiyona rağmen ağrı geri geliyorsa ya da tendon kılıfı çok kalınlaşmışsa cerrahi gevşetme planlanır. Bileğin başparmak tarafındaki küçük bir kesiden tünelin tavanı açılarak tendonlar serbestleştirilir. İşlem lokal ya da bölgesel uyuşturmayla, günübirlik yapılabilir. Ameliyat sırasında bu bölgeden geçen ince deri sinirlerinin korunmasına özen gösterilir.
Riskler ve dikkat edilecekler
Enjeksiyondan sonraki 24–48 saat içinde geçici ağrı artışı olabilir. Kortizonlu enjeksiyonlarda nadiren deride renk açılması ya da enjeksiyon bölgesinde incelme görülebilir; enfeksiyon ve sinir hasarı ise nadir risklerdir. Ameliyat sonrasında kesi yerinde hassasiyet ve geçici uyuşukluk olabilir.
Günlük yaşamda neler yapabilirsiniz?
Tedaviye ek olarak bazı küçük değişiklikler tendonların üzerindeki yükü azaltır. Yeni annelerde bebeği taşıma şekli ve emzirme pozisyonu çoğu zaman en kolay değiştirilebilecek etkenlerdir.
- Bebeği kaldırırken başparmak ile işaret parmağı arasında değil, avuç içi ve ön kolla destekleyerek taşıyın.
- Emzirirken bebeğin başını yastıkla destekleyin; bileğinizi bükülü tutmayın.
- Fare ve klavye kullanırken bileğinizi düz tutun, telefonu tek elle başparmakla kullanmaktan kaçının.
- Kavanoz açma, sıkma ve burma gibi hareketleri mümkünse diğer elinizle ya da yardımcı araçlarla yapın.
- Ağrı azaldıkça fizyoterapistimizin önereceği hafif germe ve kuvvet egzersizlerine başlayın.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Bilek ağrınız birkaç haftadır sürüyorsa, bebeğinizi kucaklamak ya da günlük işler zorlaşıyorsa, ağrı geceleri de devam ediyorsa muayene olmanızı öneririz. Erken dönemde tedaviye başlandığında sorun çoğu zaman daha basit yöntemlerle yönetilebilir.
Gözden geçiren: Op. Dr. Enis Gürsel, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı · Son güncelleme: 22 Ekim 2026