Karpal tünel sendromu nedir?
El bileğinin avuç tarafında, kemikler ve üzerini örten kalın bir bağdan oluşan dar bir geçit vardır: karpal tünel. Parmakları büken tendonlar ve median sinir (başparmak, işaret, orta parmak ve yüzük parmağının yarısına his veren sinir) bu tünelden geçer.
Tünelin içindeki basınç arttığında sinir sıkışır ve beslenmesi bozulur. Sonuçta elde uyuşma, karıncalanma ve ileri dönemde güç kaybı ortaya çıkar. Bu, en sık görülen tuzak nöropatidir (sinirin dar bir bölgede sıkışması).
Neden olur, kimlerde görülür?
Çoğu zaman belirgin bir neden bulunmaz. Kadınlarda daha sık görülür ve şu durumlar riski artırır:
- Gebelik ve menopoz dönemi gibi hormonal değişiklikler
- Diyabet (şeker hastalığı) ve tiroit bezi hastalıkları
- Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları
- Bileğin uzun süre bükülü kaldığı tekrarlayan işler
- Eski bilek kırıkları ve fazla kilo
Belirtileri
- Gece uykudan uyandıran uyuşma ve karıncalanma; eli silkeleyince rahatlama
- Başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma (serçe parmak genellikle etkilenmez)
- Telefon tutarken, araba kullanırken ya da kitap okurken artan uyuşma
- Düğme iliklemekte, küçük nesneleri tutmakta zorlanma, elden eşya düşürme
- İleri dönemde başparmak dibindeki kaslarda erime
Tanı nasıl konur?
Muayenede uyuşmanın dağılımını, bilekte sinire dokunarak ya da bileği bükerek uyuşmanın tetiklenip tetiklenmediğini ve el kaslarının gücünü değerlendiriyoruz. Ultrasonla sinirin tünel girişinde kalınlaşıp kalınlaşmadığını görüyoruz.
EMG (sinir iletim testi), sinirin ne kadar sıkıştığını gösterir ve tedavi seçiminde yol göstericidir. Boyun fıtığı gibi benzer belirti veren durumları ayırmak için de önemlidir.
Tedavi seçenekleri
Hafif ve orta derecede sıkışmada ilk adım geceleri bileği düz tutan bir atel kullanmaktır. Gece bükülü kalan bilek tünel basıncını artırdığı için atel birçok hastada gece uyuşmalarını azaltabilir.
Şikâyetler sürüyorsa ultrason eşliğinde enjeksiyon uyguluyoruz. Ultrasonla sinirin kendisini görerek iğneyi sinirin hemen yanına, ona dokunmadan ilerletiyoruz. Hidrodiseksiyon (sıvıyla sinirin çevre dokulardan ayrılması) yönteminde sinir ile çevresindeki yapışık dokular arasına sıvı verilerek sinirin daha serbest kayması amaçlanır. Bu enjeksiyonlarla rahatlama hedeflenir; etkinin süresi kişiden kişiye değişir.
EMG'de ileri sıkışma varsa, el kaslarında erime başlamışsa ya da atel ve enjeksiyona rağmen şikâyetler sürüyorsa cerrahi gevşetme planlanır. Avuç içindeki küçük bir kesiden tünelin tavanını oluşturan bağ kesilerek sinir rahatlatılır. İşlem lokal ya da bölgesel uyuşturmayla, günübirlik olarak, genellikle 15–20 dakikada yapılır.
Ameliyat sonrası süreç ve riskler
Parmak hareketlerine ameliyat günü başlanır. Hafif günlük işlere genellikle birkaç gün içinde dönülür; ağır kavrama ve yük kaldırma için birkaç hafta beklemek gerekebilir. Avuç içinde birkaç ay süren hassasiyet olabilir.
Uzun süre sıkışmış sinirde his tamamen düzelmeyebilir; bu yüzden ileri dönemde tedaviyi geciktirmemek önemlidir. Enfeksiyon, yara sorunları ve sinir yaralanması nadir risklerdir. Enjeksiyondan sonraki 24–48 saat içinde geçici ağrı artışı olabilir.
Günlük yaşamda neler yapabilirsiniz?
Bu öneriler tedavinin yerini tutmaz ama özellikle hafif sıkışmada şikâyetlerin azalmasına ve tedavinin etkisini desteklemeye yardım eder.
- Uyurken bileğinizi bükülü tutmayın; gece atelini düzenli takın.
- Klavye ve fare kullanırken bileğinizi düz tutun, sık sık kısa molalar verin.
- Telefonu uzun süre aynı elle tutmak yerine kulaklık kullanın.
- Titreşimli el aletleri kullanıyorsanız kullanım süresini kısaltın.
- Şeker ve tiroit hastalığınız varsa düzenli kontrollerinizi aksatmayın.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Uyuşmalar haftalardır sürüyorsa, uykunuzu bölüyorsa ya da elinizden eşya düşürmeye başladıysanız muayene olmanızı öneririz. Uyuşmanın sürekli hâle gelmesi ve başparmak dibindeki kaslarda incelme, sinirin ileri derecede sıkıştığını düşündürür.
Gözden geçiren: Op. Dr. Enis Gürsel, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı · Son güncelleme: 22 Ekim 2026