Kalça kireçlenmesi nedir?
Kalça kireçlenmesi, tıptaki adıyla koksartroz ya da kalça osteoartriti (kalça eklemindeki kıkırdağın aşınması), uyluk kemiğinin top şeklindeki başı ile leğen kemiğindeki yuva arasındaki kaygan kıkırdağın zamanla incelmesidir. Kıkırdak inceldikçe eklem sertleşir, hareket kısıtlanır ve eklem kenarlarında kemik çıkıntıları oluşur.
Kalça, çevresi kalın kaslarla sarılı derin bir eklemdir. Bu nedenle kireçlenme uzun süre sessiz ilerleyebilir; şikâyetler başladığında hastalık orta evreye gelmiş olabilir.
Neden olur, kimlerde görülür?
Yaşla birlikte görülme sıklığı artar. Çocuklukta geçirilmiş gelişimsel kalça displazisi (kalça çıkığı ya da yuvanın sığ olması), genç erişkinlikteki kalça sıkışma sendromu (femoroasetabular sıkışma), geçirilmiş kalça kırıkları ve kalça kemiğinin beslenme bozukluğu (avasküler nekroz) daha genç yaşta kireçlenmeye yol açabilir. Fazla kilo ve ailesel yatkınlık da riski artırır.
Belirtileri
Kalçadan kaynaklanan ağrının dizde hissedilmesi sık görülür. Bu nedenle dizi ağrıyan ama dizinde belirgin sorun bulunmayan hastalarda kalçayı mutlaka muayene ediyoruz.
- Kasıkta, uyluğun önünde ve bazen dize vuran ağrı
- Çorap giyme, ayakkabı bağlama, ayak tırnağı kesme güçlüğü
- Arabaya binip inmekte, alçak koltuktan kalkmakta zorlanma
- Sabah ya da uzun oturma sonrası ilk adımlarda tutukluk
- Topallama ve yürüme mesafesinde kısalma; ileri evrede gece ağrısı
Tanı nasıl konur?
Muayenede kalçanın özellikle içe dönme hareketindeki kısıtlılık ve ağrı kalça kireçlenmesi için yol göstericidir. Ağrının belden, sakroiliak eklemden (bel ile leğen kemiği arasındaki eklem) ya da kalçanın yan tarafındaki tendonlardan kaynaklanıp kaynaklanmadığını da ayırt ediyoruz.
Kalça ve leğen kemiğinin röntgeni kireçlenmenin evresini gösterir. Ultrason ile eklemdeki sıvıyı görebiliyoruz. Erken evrede, genç hastalarda ya da avasküler nekroz şüphesinde MR istenir. Ağrının kaynağı net değilse ultrason eşliğinde kalça eklemine lokal anestezik verilir; ağrının belirgin azalması sorunun kalçadan kaynaklandığını gösterir.
Tedavi seçenekleri
Kilo kontrolü ve kalça çevresi kaslarını güçlendiren, hareket açıklığını koruyan düzenli egzersiz her evrede tedavinin parçasıdır. Fizyoterapistimiz kalçanızı zorlamadan çalışabileceğiniz bir program hazırlar; gerekirse baston kullanımı ve günlük yaşam düzenlemeleri de önerilir.
Kalça eklemi derin olduğu için enjeksiyonların ultrason eşliğinde yapılması önemlidir. Alevlenme döneminde kortizon iğnesi kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Hafif ve orta evrede hyalüronik asit (eklem sıvısına benzer kayganlaştırıcı jel) ağrıyı azaltmak amacıyla uygulanabilir. İleri evrede enjeksiyonlardan beklenen fayda azalır.
Kalça protezi, aşınmış eklem yüzeylerinin yapay parçalarla değiştirildiği ameliyattır. Ağrı günlük yaşamınızı ve uykunuzu belirgin şekilde bozuyorsa, yürüme mesafeniz kısalmışsa ve röntgende ileri evre kireçlenme varsa protez gündeme gelir. Her hastada tedavi yaklaşımı muayeneyle belirlenir; ileri evrede doğrudan protez planlamak en uygun seçenek olabilir.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Kasık ağrınız birkaç haftadır sürüyorsa, ayakkabı giymek ya da merdiven çıkmak zorlaşmışsa ve topallamaya başladıysanız muayene olmanızı öneririz. Düşme sonrası kasık ağrısı ve basamama varsa, özellikle ileri yaşta ve kemik erimesi olanlarda kalça kırığı açısından aynı gün değerlendirme gerekir.
Gözden geçiren: Op. Dr. Enis Gürsel, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı · Son güncelleme: 22 Ekim 2026