Omuz sıkışması ve rotator manşet nedir?
Rotator manşet, kürek kemiğinden kol kemiğinin başına uzanan dört kasın tendonlarından oluşur. Kolu kaldırmamızı, döndürmemizi sağlar ve kol kemiğinin başını eklem yuvasında tutar. Bu tendonların üzerinde, omuz çatısı denen kemik çıkıntısının altında, sürtünmeyi azaltan bir kese (bursa) bulunur.
Kol kaldırılırken bu tendonlar ve kese, omuz çatısının altında sıkışabilir ve tahriş olabilir. Buna omuz sıkışma sendromu (subakromiyal sıkışma) denir. Zamanla tendonda yıpranma (tendinopati), kısmi yırtık ve tam kat yırtık gelişebilir.
Neden olur, kimlerde görülür?
- 40 yaş üzerinde tendonun yaşla birlikte yıpranması
- Boyacılık, inşaat gibi kolun sık baş üstü kullanıldığı işler
- Yüzme, voleybol, tenis gibi fırlatma ve baş üstü sporlar
- Kürek kemiği kaslarının zayıflığı ve kambur duruş
- Düşme ya da ağır bir yükü aniden kaldırma (genç kişilerde akut yırtık)
Belirtileri
- Kolu yana ya da öne kaldırırken belli bir açıda artan ağrı
- Omzun dış yanından kola doğru yayılan ağrı
- Gece ağrıyan omzun üzerine yatınca uykudan uyandıran ağrı
- Saç tararken, ceket giyerken ya da arka cebe uzanırken zorlanma
- Yırtık büyüdükçe kolu kaldırmakta güçsüzlük
Tanı nasıl konur?
Muayenede omzun hareket açıklığını, her bir tendonun gücünü ve sıkışma testlerini değerlendiriyoruz. Ultrasonla tendonları ve keseyi hareket hâlinde görüyor, yırtık olup olmadığını aynı muayenede anlayabiliyoruz.
Röntgen, omuz çatısının şeklini ve kireçlenmeyi gösterir. Tam kat yırtıktan şüpheleniliyorsa ya da ameliyat planlanıyorsa MR istiyoruz. Boyun fıtığı da omuza yayılan ağrı yapabileceği için muayenede boyun da değerlendirilir.
Tedavi seçenekleri
Sıkışma ve tendon yıpranmasında tedavinin temeli egzersizdir. Fizyoterapistimizle rotator manşet ve kürek kemiği kaslarını güçlendiren, duruşu düzelten bir program uyguluyoruz. Ağrıyı artıran hareketlere kısa süre ara vermek de yardımcı olur.
Ağrı egzersize engel olacak kadar yoğunsa ultrason eşliğinde keseye (subakromiyal bursa) enjeksiyon yapıyoruz; ilaç tendonun içine değil, çevresindeki keseye verilir. Seçilmiş tendon sorunlarında PRP de bir seçenek olabilir. Gece ağrısı ön planda olan ve ameliyat için uygun olmayan hastalarda supraskapular sinir bloğu (omuza his veren sinirin ultrason eşliğinde uyuşturulması) ile ağrının azaltılması hedeflenebilir.
Genç ve aktif kişilerde travmayla oluşan tam kat yırtıklar, güçsüzlük yapan ve büyüyen yırtıklar ile uygun tedaviye rağmen süren şikâyetlerde artroskopik rotator manşet tamiri planlanır. Ameliyatta tendon küçük kesilerden kamerayla, kemiğe yerleştirilen dikiş çapalarıyla yerine dikilir. Yalnızca sıkışmaya yönelik kemik törpüleme ameliyatı günümüzde daha seçici olarak kullanılmaktadır.
Ameliyat sonrası süreç ve riskler
Rotator manşet tamirinden sonra kol genellikle 4–6 hafta askıda tutulur ve fizyoterapist eşliğinde pasif hareketlerle rehabilitasyona başlanır. Ardından aktif hareket ve kuvvet dönemlerine geçilir; ağır işlere ve baş üstü sporlara dönüş birkaç ay sürer ve kişiden kişiye değişir.
Olası riskler arasında enfeksiyon, omuzda sertlik ve tendonun yeniden yırtılması vardır. Enjeksiyonlardan sonraki 24–48 saat içinde geçici ağrı artışı olabilir.
Günlük yaşamda omzunuzu korumak
- Kolu uzun süre omuz hizasının üzerinde tutmayı gerektiren işlere ara verin.
- Yükleri vücudunuza yakın taşıyın; kol uzanmışken ağır kaldırmayın.
- Gece ağrıyan omzun üzerine yatmayın; kolun altına bir yastık koymak rahatlatabilir.
- Masa başında omuzlarınızı öne düşürmeyin, ekranı göz hizasına getirin.
- Egzersizleri ağrı azaldığında bırakmayın; düzenli devam etmek yakınmaların tekrarlamasını azaltmaya yardım eder.
Benzer belirti veren diğer omuz sorunları
Omuz ağrısının her zaman sıkışma ya da yırtıktan kaynaklanmadığını unutmamak gerekir. Omzun her yöne kısıtlandığı donuk omuz (omuz donması), tendon içinde kalsiyum birikmesiyle aniden şiddetlenen omuzda kireç ve omuz eklemi kireçlenmesi ayrı tedaviler gerektirir. Bu konuları ilgili sayfalarımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Gözden geçiren: Op. Dr. Enis Gürsel, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı · Son güncelleme: 22 Ekim 2026