Omuzda kireç birikmesi nedir?
Kalsifik tendinit (omuz tendonunun içinde kalsiyum tuzlarının birikmesi), rotator manşet (omzu saran ve kolu kaldırmaya yardım eden kas-tendon grubu) tendonlarında, en sık da supraspinatus tendonunda görülür. Buradaki kireç, halk arasında kireçlenme denen eklem aşınmasından farklıdır; kıkırdak aşınması değil, tendonun içinde tebeşir ya da diş macunu kıvamında bir birikimdir.
Kireç birikimi genellikle evreler hâlinde ilerler: Önce kireç oluşur; bu dönemde çoğu zaman hafif ağrı yapar ya da hiç belirti vermez ve bir süre sessiz kalabilir. Ardından vücut kireci emmeye başlar; bu emilim evresi kireç birikmesinin en ağrılı dönemidir. Kireç bu sırada tendonun üzerindeki keseye (subakromiyal bursa) taşarak şiddetli iltihaba yol açabilir.
Neden olur, kimlerde görülür?
Nedeni tam olarak bilinmemektedir; aşırı kullanım ya da yaralanmadan çok tendon hücrelerindeki bir değişime bağlı olduğu düşünülmektedir. En sık 30–60 yaş arasında, kadınlarda daha fazla görülür. Diyabet ve tiroit hastalıkları olanlarda daha sık rastlanabilir. Bazen iki omuzda birden kireç bulunabilir.
Belirtileri
- Çoğu zaman belirgin bir neden olmadan başlayan ani ve çok şiddetli omuz ağrısı
- Kolu kaldıramama, omzu hareket ettirmekten kaçınma
- Geceleri ağrıyan tarafa yatamama, ağrıyla uyanma
- Omzun ön ve yan tarafında, kola doğru yayılan ağrı
- Sakin dönemde kolu belli bir açıda kaldırırken takılma ve sızı
Tanı nasıl konur?
Muayenede omuz hareketlerini ve ağrılı noktaları değerlendiriyoruz. Muayenehanemizde ultrasonla kirecin yerini, büyüklüğünü ve kıvamını aynı seansta görüyoruz. Ultrasonda kirecin sert mi yoksa yumuşak mı göründüğü, hangi tedavinin uygun olduğunu belirlemede yol göstericidir.
Röntgen kirecin boyutunu ve şeklini gösterir. MR çoğu hastada gerekmez; eşlik eden tendon yırtığından şüphelenilen ya da tedaviye yanıt vermeyen hastalarda istenir. Donuk omuz ve rotator manşet yırtığı benzer şikâyetlere yol açabildiği için bunları da ayırıyoruz.
Tedavi seçenekleri
Omuzda kireç birikmesi bazı hastalarda zamanla kendiliğinden emilebilir; ancak bu süreç uzun ve ağrılı olabilir. Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, omuz hareketini korumak ve uygun hastalarda kirecin dağılmasını hızlandırmaktır.
Ağrılı dönemde ultrason eşliğinde subakromiyal keseye kortizon ve lokal anestezik enjeksiyonu, keseye taşan kirecin yol açtığı iltihabı azaltarak kısa sürede rahatlama sağlayabilir. Ağrı kesici ilaçlar ve soğuk uygulama da bu dönemde destekleyicidir.
Ultrason eşliğinde iğneyle kireç dağıtma ve yıkama (barbotaj) uygun hastalarda yapılabilir. Lokal anestezi altında, ultrasonla kireç görülerek bir ya da iki iğneyle kireç birikimine girilir; serum verilip geri çekilerek kireç parçalanır ve bir kısmı dışarı alınır. İşlemin sonunda iltihabı azaltmak için keseye genellikle kortizon verilir. Barbotaj özellikle yumuşak kıvamlı, belirgin büyüklükteki ve şikâyet yapan kireçlerde değerlendirilir. İşlem sonrası birkaç gün omuzda ağrı artışı olabilir; enfeksiyon, kanama ve kese iltihabının alevlenmesi gibi riskler nadirdir.
Şok dalga tedavisi, özellikle sert kıvamlı kireçlerde seçenek olabilir. Fizik tedavi ve egzersiz programı, ağrı azaldıktan sonra omuz hareketini ve kuvvetini geri kazanmak için tedavinin parçasıdır.
Bu tedavilere rağmen şikâyetleri süren az sayıdaki hastada artroskopik (kapalı) yöntemle kireç temizlenmesi gündeme gelebilir.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Omzunuzda ani başlayan, uyumanızı engelleyen ve kolunuzu kaldırmanıza izin vermeyen bir ağrı varsa erken muayene olmanızı öneririz; ultrasonla tanı aynı seansta konabilir. Düşme sonrası başlayan omuz ağrısı ve güçsüzlükte kırık ya da tendon yırtığı açısından, ağrıyla birlikte ateş ve omuzda kızarıklık varsa enfeksiyon açısından bekletmeden değerlendirme gerekir.
Gözden geçiren: Op. Dr. Enis Gürsel, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı · Son güncelleme: 22 Ekim 2026