Bel fıtığı ağrısı nasıl oluşur?
Omurlar arasındaki diskin (yastıkçık) iç kısmı dışarı taştığında yakınından geçen sinir köküne baskı yapabilir ve onu tahriş edebilir. Bunun sonucunda bele, kalçaya ve bacağa yayılan ağrı, uyuşma ve karıncalanma ortaya çıkar.
Bel fıtıklarının önemli bir kısmında ağrı, istirahat, ilaç ve fizyoterapiyle zaman içinde azalır; fıtık zamanla küçülebilir. Bu süreçte ağrı dayanılmaz hale geldiğinde ya da uzadığında ağrıyı hedefleyen işlemler gündeme gelir.
Pulsed radyofrekans nedir, ne işe yarar?
Sinir kökleri hem his hem kas gücü taşıdığı için onları ısıyla etkileyen termal radyofrekans kullanılmaz. Bunun yerine kısa aralıklarla, dokuyu yakmayacak düşük ısıda enerji veren pulsed (atımlı) radyofrekans uygulanır. Amaç siniri hasarlamadan ağrı sinyalini düzenlemektir.
İşlem genellikle sinir kökünün omurgadan çıktığı noktaya (dorsal kök gangliyonu, sinir kökü düğümü) yapılır; aynı seansta sinir kökü çevresine kortizon ve lokal anestezik verilebilir. Radyofrekans fıtığı ortadan kaldırmaz; ağrıyı azaltarak fizyoterapiye ve günlük yaşama dönmeyi kolaylaştırmayı hedefler.
Kimler için uygun?
Aktif enfeksiyon, kontrolsüz kanama bozukluğu ve gebelikte uygulanmaz. Kalp pili ya da kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız önceden bildirin.
- Bacağa vuran ağrısı ilaç ve fizyoterapiye rağmen süren, ancak ciddi güç kaybı olmayanlar
- MR bulguları şikâyetleriyle uyumlu olanlar
- Ameliyat istemeyen ya da ameliyat riski yüksek olanlar
- Bel ameliyatı sonrası bacak ağrısı devam edenler
Hangi durumda ameliyat gerekir?
Aşağıdaki belirtiler sinir köklerinde ciddi baskıya işaret edebilir. Bu durumlarda radyofrekans ya da enjeksiyon için beklenmez; acilen cerrahi değerlendirme gerekir. Bu belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurun.
- İdrar yapamama, idrar ya da dışkı kaçırma
- Makat, genital bölge ve iç bacaklarda uyuşma (oturma bölgesinde his kaybı)
- Ayağı yukarı kaldıramama (düşük ayak), parmak ucunda ya da topukta yürüyememe gibi ilerleyen güç kaybı
- İki bacakta birden başlayan ağrı, uyuşma ya da güçsüzlük
Ameliyatın konuşulduğu diğer durumlar
Acil bir durum olmasa da, uygun tedavilere rağmen uzun süre geçmeyen ve yaşamı belirgin biçimde kısıtlayan bacak ağrısında ya da muayenede düzelmeyen veya artan güç kaybında ameliyat bir seçenek olarak konuşulur. Bu kararı MR ve muayene bulgularınıza göre birlikte veririz; gerektiğinde omurga cerrahisiyle ilgilenen meslektaşlarımızla iş birliği yaparız.
İşlem günü
Sinir köküne nokta atışı ulaşmak için ultrason ile skopiyi (anlık röntgen görüntüsü) birlikte kullanıyoruz. Skopi kullanıldığı için işlemi ameliyathane koşullarında yapıyoruz. Yüzüstü yatarken cilt lokal anestezi ile uyuşturulur, gerekirse hafif sedasyon verilir. İğnenin doğru yerde olduğu ultrason, skopi ve küçük bir elektrik uyarısıyla kontrol edilir. İşlem genellikle 20–40 dakika sürer; günübirlik yapılır ve yürüyerek ayrılırsınız.
Riskler ve olası yan etkiler
Bel ve bacak ağrısında birkaç gün süren geçici bir artış ve bacakta geçici uyuşma olabilir. Enfeksiyon, kanama, sinir hasarı ve omurilik zarının delinmesine bağlı baş ağrısı nadir risklerdir. Kortizon şeker hastalarında kan şekerini birkaç gün yükseltebilir.
Sonrasında fizyoterapi ve kontrol
Ağrının azaldığı dönemde gövde kaslarını güçlendiren ve omurgayı koruyan egzersizlere başlıyoruz. Kontrolde bacak ağrınızı, hissinizi ve kas gücünüzü yeniden değerlendiriyoruz.
Gözden geçiren: Op. Dr. Enis Gürsel, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı · Son güncelleme: 22 Ekim 2026